Ünlü tarihçimiz İlber Ortaylı’nın güzel bir sözüdür; dil en pahalı araçtır, der. Teknoloji ne kadar gelişirse gelişsin, düzen ne kadar değişirse değişsin, bu aracı ellerinde tutanlar avantajlı konumda olacaktır. Diller arası çeviri yapma işi çok zor ve zor olduğu kadar da önemli bir iştir. Günümüzde bu işi yapan kişilere çevirmen veya tercüman denilmektedir. Ancak ikisi birbirinden farklı alanlarda ve farklı şekillerde çalışmaktadırlar. Bu kafa karışıklığının giderilmesi için tercüman ile çevirmen arasındaki fark iyi bilinmelidir.

Bir Çevirmenin Tanımı ve Görevi

Çevirmen, yazılı bir metni yazıldığı dilden farklı bir dile, metinde hiçbir değişiklik yapmadan dönüştüren bir kişidir. Yani çeviri yapan biri, kendisinden çevirmesi istenen yazılı metni başka bir dile yine yazılı olarak çevirir. Çalışmak için belirli bir saatte belirli bir yerde bulunma zorunluluğu yoktur. Ofis, ev ya da dilediği herhangi bir yerde kişisel bilgisayarı ile çalışabilir. Dilerse gece, dilerse gündüz çalışabilir, çalışma saatlerini kendi belirleyebilir. Çevrilmiş metni teslim etmesi gereken tarihe kadar işi bitirmesi yeterlidir. Bir çevirmenin elindeki metni anlaması, belki araştırma yapması ve farklı kaynaklardan yararlanması için bolca vakti olur.

Bir Tercümanın Tanımı ve Görevi

Tercümanlık, sözlü çeviri anlamına gelir. Bir tercüman, işitsel bir kaynağı farklı bir dile yine sözlü olarak çevirir. Genelde birbirinin dilini konuşamayan insanların buluşmalarına katılır ve anlık çeviri yaparak katılımcılar arasındaki iletişimi sağlarlar. Belirli bir teslim tarihleri, düşünüp araştırma yapmak için zamanları yoktur. Anlık çeviri yaparlar. Söylenenleri aklında tutmaları, akıldan çeviri yapmaları ve bir yandan konuşan kişiyi dinlemeye devam edip diğer yandan söylediklerini dinleyicilere aktarmaları gerekir.

Tercümanlık mı, Çevirmenlik mi?

Bir çevirmen, çeviri yapacağı dile çok hâkim değilse bile araştırıp farklı kaynaklardan yardım alarak yazılı bir metni çevirebilir. Ancak bir tercüman, konuşmacıların ve dinleyicilerin dillerini çok iyi bilmek zorundadır. En küçük tercüme hatasında, kişiler arası yanlış anlaşılmalara sebebiyet verebilir. Bir yazılı metnin çevirisinde hata yapılsa dahi, doğru olmayan kelimeler metnin kontrolü sırasında tespit edilip düzeltilebilir. Dolayısıyla tercümanların işi çevirmenlere göre çok daha dikkat ve tercüme edilen dillere tam hâkimiyet gerektiren bir iştir denebilir.